Sanatsal Eleştiri Hazımsızlığı

 Tiyatro’ya “Ananı da Al Git” Tepkisi

Trabzon DT’nin Rize’de Sergilediği “Düğün yada Davul” Adlı Oyunda Başbakan Erdoğan’ın Sözlerine Yapılan Göndermelere Soruşturma Açıldı 

(Haber Merkezi)- Trabzon Devlet Tiyatrosu'nun sahnelediği “Düğün yada Davul” adlı oyunda Başbakan Erdoğan'ın sözlerine yapılan göndermeler Rize protokolünü rahatsız etti. Oyundan sonra bir açıklama yapan Rize Valisi Kasım Esen, “Devletten maaş alıp siyasi mesaj vermek etik değil” derken; CHP il Başkanı Saltuk Deniz ise tepkileri ‘sanatsal hazımsızlık’ olarak değerlendirdi.

            Trabzon Devlet Tiyatrosu’nun ‘Düğün yada Davul’ adlı oyunda Başbakan Recep Tayyip Erdoğan’ın eleştirilmesi olay oldu. Rize'de sergilenen oyundaki ‘Başbakan ABD’den korkar’, ‘Ananı da al git’, ‘Burası yan gelip yatma yeri değildir’ sözleri üzerine bazı izleyiciler salondan çıktı. Oyunu izleyenler arasında bulunan Rize Valisi Kasım Esen, “Türkiye özgür bir ülkedir. Özgürce sanat yapılabilmelidir. Ama devletten maaş alan bir tiyatro ekibinin, oyunlarında siyasi mesaj vermesi etik değildir'' dedi.

             Trabzon Devlet Tiyatrosu, önceki hafta Salı günü akşamı Rize İsmail Kahraman Kültür Merkezi’nde Haşmet Zeybek’in yazdığı, Volkan Özgömeç’in yönettiği ‘Düğün yada Davul’ adlı oyunu sergiledi. Oyunu Vali Kasım Esen, Kültür ve Turizm Müdürü İsmail Hocaoğlu, Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Ömer Faruk Ofluoğlu ile çok sayıda kurum müdürü ve vatandaşlar izledi.

             Oyunun bir bölümünde oyuncular izleyenlere dönerek, ‘Başbakan kimden korkar?’ sorusunu yöneltti. İzleyicilerin verdiği değişik cevaplar sonrası tiyatro oyuncusu kendi sorusunu, ‘Başbakan ABD’den korkar’ diye yanıtladı. Oyun içinde ayrıca Başbakan Erdoğan’ın söylediği ‘Ananı da al git’, ‘Burası yan gelip yatma yeri değildir’ şeklindeki sözler de kullanıldı ve bu sözlere taşlamalı göndermeler yapıldı.

             Bazı izleyiciler bu sözlere ve taşlamalı göndermelere tepki göstererek salonu terk ederken, oyunu izleyen protokol üyeleri de tepkilerini oyundan birkaç gün sonra yaptıkları açıklamalarıyla dile getirdi.

             Oyunun ardından bir açıklama yapan Rize Valisi Kasım Esen, Türkiye’nin özgür bir ülke olduğunu ifade ederek şunları söyledi: “Sanat özgürce yapılabilmelidir. Ama devletten maaş alan bir tiyatro ekibinin, oyunlarında siyasi mesaj vermesi etik değildir. Benim orada tiyatroya müdahalem söz konusu olamazdı. Oynadıkları oyun programda olan bir oyundur. Eğer senaryoya uymamışlarsa, bir suç işleyip kuralı ihlal etmişlerse gerekli inceleme yapılır. ‘Başbakan ABD’den korkar’ gibi bir ifade Türkiye Cumhuriyeti’nde Başbakanlık yapmış herkese atfen söylenmiş bir söz. Bu etik bir söz değildir.'' Rize Valisi Kasım Esen, oyunun sonunda tiyatroculara çiçek vermişti.

              Oyunu izleyenler arasında yer alan Rize Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Ömer Faruk Ofluoğlu da, kente Devlet Tiyatrosu’nu getirenlere teşekkür ettiğini söyledikten sonra şöyle dedi: “Tiyatrocu arkadaşların orada kullandığı bir kelime çok hoş değildi. Bizim Başbakanımız kimseden normalde korkmaz. Ama bu bir tiyatrodur, bir oyundur. Oyun içerisindeki böyle esprileri çok da tepkiyle karşılamamak gerekir. Başbakanımız şehrimizde çok seviliyor. İnsanları üzecek kelimelerden kaçınmak ve daha dikkatli olmak gerekir.''

              Trabzon Devlet Tiyatrosu Müdürü Murat Gökçer ise, Rize'de sahneledikleri oyunda siyasal içerikli mesajlar olduğuna ilişkin basında çıkan haberler doğrultusunda gerekli araştırma ve soruşturmanın başlatıldığını bildirdi. Gökçer, yaptığı açıklamada, Rize'de sahneledikleri “Düğün yada Davul” adlı tiyatro oyununda ''siyasal içerikli mesajlar'' olduğuna ilişkin iddiaları değerlendirdi ve Devlet Tiyatrolarında oynanan eserlerin Devlet Tiyatroları Kanunu gereği edebi kurulda kabul edilmiş oyunlar olduğunu belirterek, ''Bu oyunlar kuruldan geçtiği şekilde oynanır. Herhangi bir ekleme yapılması söz konusu olamaz'' dedi.  Gökçer, basında çıkan haberler doğrultusunda gerekli araştırma ve soruşturmanın başlatıldığını da kaydetti. Oyundaki söz konusu diyalogların oyunun metninde bulunduğu ve Trabzon’daki temsillerde de aynen kullanıldığı öğrenildi.

              Haşmet Zeybek’in yazdığı, Volkan Özgömeç’in yönettiği oyunda Halil Ayan, Fatih Dokgöz, Fatih Topçuoğlu başrolleri paylaşıyor. Oyunun Trabzon Devlet Tiyatrosu’nun internet sayfasındaki tanıtımında, “Fukara evliliğinin düzene karşı, para evliliğinin ise düzene uygun olduğunu gösteren oyunumuzda ahlak- para ilişkisi siyasal düzene bağlanıyor. Gelin mutsuzdur çünkü fakir oğlanı sevmektedir. Zaman zaman seyirciyle de söyleşerek sosyal, siyasal taşlamalar yapılır. Oyunun dili; köy deyimleri başta olmak üzere halkın çeşitli yörelerinin deyim ve sözleriyle kaba, yer yer saçmaya varan halk mizahı ile donatılmıştır'' ifadelerine yer verildi.

            Öte yandan, söz konusu oyunla ilgili tepki ve eleştirilerin ‘sanatsal eleştiri hazımsızlığının’ açık bir ifadesi olduğunu kaydeden CHP Rize İl Başkanı Saltuk Deniz, “Burada oyuna tepki gösterenler kraldan kralcı bir tavırla yapılan eleştiri ve taşlamalı göndermeleri hazmedememiştir. Bu aynı zamanda sansürcü bir zihniyetin ürünüdür. Sanatın asıl işlevi eleştirel olması ve toplumsal mesajlar vermesidir. Sonuçta oyunda geçen ve eleştiri konusu olan ifadeler Sayın Başbakan’ın kullandığı ve kamuoyunda yankı uyandırıp çokça eleştirilen ifadelerdi. Başbakan eleştirilemez mi? Devlet Tiyatrosu oyuncularının devletten maaş alması, tiyatronun ve sanatın evrensel boyutluluğunu engelleyen bir unsur mudur? Devlet hepimizin devleti, Başbakan hepimizin Başbakanıdır ama Başbakan devletin değil hükümetin başıdır. Bu iki kavram karıştırılmamalıdır. Bir çok kez sahnelenen oyunun Rize’de bu tepkiyi alması, hem de devlet yöneticileri tarafından bu şekilde eleştirilmesi sanatsal yaklaşımın yozlaşması ve eleştirel hazımsızlığın net bir göstergesidir. Kaldı ki, tiyatronun bu evrensel yönünü eleştirmek de Sayın Valiye kalmamıştır.”dedi.