Hukuk, İkizdere'de de Üstün Geldi

İkizdere Vadisi Yeşil Akacak

Fındıklı Çağlayan ve Arılı Vadilerinin SİT alanı İlan Edilmesi ve HES İnşaatlarının Durdurulmasının Ardından, Daha Önce SİT Kapsamına Alınan İkizdere Vadisindeki HES İnşaatları İçin Oluşturulan ÇED Raporu da İptal Edildi

(Haber Merkezi)- Özellikle Doğu Karadeniz Bölgesi ve Rize’deki vadilerin ‘baş belası’ haline gelen HES projelerine karşı çevrecilerin yürüttüğü hukuk mücadelesi olumlu sonuçlar vermeye devam ediyor. Çamlıhemşin’deki Fırtına Vadisi ile başlayan HES projeleri, burada yürütülen kapsamlı ve planlı mücadeleler sonrasında iptal edilmiş, mücadelenin öncülüğünü yürüten ve Derelerin Kardeşliği Platformunun kuruculuğunu yaptıktan sonra bir dönem sözcülüğünü üstlenen Avukat Remzi Kazmaz, bu mücadeleyi ‘Vatandaş Mustafa’ filmi ile belgesele dönüştürmüştü.

Daha sonra diğer vadilere yayılan HES projeleri ile mücadele eden çevreciler ve Derelerin Kardeşliği Platformu üyeleri, önce Fındıklı’nın Çağlayan ve Arılı Vadilerini SİT Alanı kapsamına aldırmıştı. İkizdere Vadisi için de SİT kapsamı kararı aldıran çevrecilerin başvurusu üzerine Rize İdare Mahkemesi, bu kez de İkizdere vadisinde yapımı süren HES İnşaatı için açılan davada ÇED raporunu iptal etti.

Rize’nin İkizdere Vadisi üzerinde yapımı süren Cevizlik Hidroelektrik Santrali (HES) inşaatı için, ÇED raporunun iptali istemiyle Rize İdare Mahkemesi’nde açılan dava çevrecilerin lehine sonuçlandı.

Mahkeme, ÇED raporunda belirtilen canlı yaşamın devamı için dereye 500 litre/saniye su bırakılması yönündeki kararı, en az 2800 litre/saniye olması yönünde değiştirerek; yürürlükteki ÇED raporunu iptal etti.

İptal kararının ardından bir açıklama yapan çevrecilerin Avukatı Yakup Şekip Okumuşoğlu, Mahkemenin verdiği kararın, bölgede çevreciler tarafından yürütülen mücadelenin haklılığını bir kez daha kanıtladığını kaydederek; Rize’nin diğer vadilerinde de aynı durumun söz konusu olduğunu vurguladı.

Mahkeme kararının, Derelerin Kardeşliği Platformu’nun gücünün bir başka göstergesi olduğuna değinen CHP Rize Belediye Başkan Adayı Avukat Remzi Kazmaz ise, “Türkiye öncelikle bir hukuk devletidir. Biz hep hukuka inandık. Oysaki ‘idare’nin hukuk tanımaz tavrı halen devam etmektedir. Dün Fırtına Vadisinde verilen Hukuk mücadelesi bütün engellemelere karşın başarıya ulaştı. Fındıklı’da verilen mücadelenin ardından şimdi de İkizdere de bu mücadele meyvelerini vermeye başladı. Bu karar heyecanımızı bir kez daha arttırdı. Yeşil Rize’yi Karadeniz’in turizm başkenti yapmaya kararlıyız. Kaybolmakta olan tarihi ve kültür varlıklarını koruyarak Rize’nin hamsisini, kemençesini, çayını, Anzer Balını, karayemişini, likapasını, kivisini bütün dünyaya tanıtacağız” dedi.

Kararın ardından bir açıklama yapan İkizdere Derneği Başkanı Kadem Ekşi ise, inşaat çalışmalarının derhal durdurulması çağrısında bulundu.

Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu’ndan (EPDK) iki yıl önce üretim lisansı alan Sanko, ÇED raporunun ardından, İkizdere Vadisi’nde 95 mw kurulu gücünde HES yapımına başladı. Endemik bitki ve canlı çeşidi açısından dünyanın koruma öncelikli 200 vadisinden biri olan İkizdere Vadisi’nde, HES inşaatlarının başlamasının ardından yöre halkı da hukuk mücadelesi başlattı. Cevizlik HES inşaatının durdurulması ve ÇED raporunun iptali istemiyle Avukat Yakup Şekip Okumuşoğlu tarafından 2007 yılı Mart ayında Rize İdare Mahkemesi’ne dava açıldı. Dava kapsamında geçen yıl Mayıs ayında İTÜ’den gelen bilirkişi heyeti bölgedeki incelemeler yaptı, daha sonra da rapor hazırladı. Raporda, saniyede 500 litre su bırakılması halinde deredeki canlı yaşamın zarar görmeden devam edebileceği yönünde görüş bildirildi. Bunun üzerine mahkeme, ÇED raporunda belirtilen 150 litre/saniye yerine dereye 500 litre/saniye su bırakılmasına karar verdi. Sanko ise bu oranı 750 lt/sn’ye çıkardı.

Ancak bu oranla derenin kuruyacağını ve canlı yaşamın yok olacağını öne süren yöre halkı, DSİ’nin raporlarına dayanarak yıllık ortalama 27.66 m3/sn su akışının olduğu İkizdere deresinde canlı yaşamın yok olmaması için, yüzde 25’i oranında, yani 6.91 m3/sn su bırakılması gerektiği iddiasıyla bilirkişi raporuna itiraz etti. İtirazı kabul eden mahkeme, bölgede yeniden bir bilirkişi heyetinin inceleme yapmasını kararlaştırdı. Yapılan ikinci bilirkişi incelemesi sonucunda biyolojik çeşitliliğin korunması ve sürdürülebilirliği için 2800 litre/saniyelik bir debiye ihtiyaç olduğu görüşüne yer verildi. Bilirkişi kararı üzerine 23.01.2009 tarihinde Rize İdare Mahkemesi, proje sahibi firma tarafından dereye bırakılması taahhüt edilen 750 litre/saniye su miktarının bu dere üzerindeki ekolojik dengenin sürdürülebilmesi ve sucul yaşamın devamlılığı için yeterli olmadığı sonucuna karar verip, ÇED raporunu iptal etti.

Kararın ardından İkizdere Derneği, Çevre ve Orman ile Enerji Bakanlığı, Rize Valiliği ve Sanko firmasına ‘ÇED raporu olmayan HES inşaatının devam etmesinin mümkün olmadığının’ yasalarda belirtildiği gerekçesiyle durdurulması yönünde tebliğde bulundu. Dernek, inşaatın buna rağmen devam etmesi halinde ilgililer hakkında Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunacağını duyurdu.