Rize'ye 43 HES

Rize’nin HES’siz Deresi Kalmıyor  

(Haber Merkezi)- Yıllardır vadi ve dereleri üzerinde yapılması planlanan HES’lere karşı büyük bir kitlesel mücadele içerisinde olan Rize’de, 845,67 MW kurulu güce sahip toplam 3443,95 GW enerji üretmesi planlanan 43 adet Hidroelektrik Santrali (HES) yapılacağı bildirildi.

Rize Valiliğinden yapılan açıklamaya göre, gelişmiş ülkelerde hidroelektrik potansiyelin % 80-90'ı değerlendirilirken; ülkemizde ise bu potansiyelin ancak % 35'inin değerlendirildiği belirtildi.

Bu güne kadar Rize’de, 4628 Sayılı Enerji Piyasası Kanunu (EPK) kapsamında 43 adet HES projesine müracaat olduğunun belirtildiği açıklamada bu projelerin 11 tanesinin DSİ, 4 tanesinin Elektrik İşleri Etüt idaresi (EİE) ve 28 tanesinin ise tüzel kişiler tarafından geliştirildiği ifade edildi. Açıklamada ayrıca söz konusu bu projelerin tamamlandığında ise yılda 845,67 MW kurulu güçte toplam 3443,95 GW enerji üretileceği belirtildi.

Neredeyse HES projesi yapılmayan hiçbir akarsuyu kalmayan Rize’de daha önce Fırtına Vadisi üzerinde kurulması planlanan Dilek-Güroluk HES projesi ile başlayan eylemler, İkizdere Vadisi üzerinde kurulması planlanan HES eylemleri ve ardından da Fındıklı Dereleri üzerindeki HES eylemleri ile devam etmişti.

EPK’ca geliştirilen HES projelerinin 14.06.2007 tarihli güncellemesine göre, Rize Merkez Taşlıdere ve Kaledere dereleri üzerinde 1; Kalkandere ve İyidere dereleri üzerinde birer; Çamlıhemşin Fırtına deresi üzerinde 2; Hemşin deresi üzerinde 2; Fındıklı’daki Abuçağlayan, Yeşildere, Büyükdere dereleri üzerinde birer, Kokasör deresinde 2 ve Çağlayan deresi üzerinde 3; Çayeli Seslidere, Başköydere, İncesudere, Beyazsu, Büyükçay ve Çataldere dereleri üzerinde birer Büyükdere ve Uzundere dereleri üzerinde 2; Güneysu Kaledere ve Potomya dereleri üzerinde 2, Çataldere, Paçaşurdere, Plahozdere, Taşlıdere dereleri üzerinde birer; İkizdere ve Çamlıdere deresi üzerinde birer, İyidere deresi üzerinde 2, Cimildere deresi üzerinde 3; Güneyce Yayladere deresi üzerinde 1, Kaptanpaşa Çataldere deresi üzerinde 1 adet HES kurulması planlanıyor.

DSİ’nin güncelleştirmelerine göre ise söz konusu 43 HES’in 32’si fizibilite aşamasında, 9’unun ise inşaatı devam ediyor.

Rize Valiliğinden konuya ilişkin yapılan açıklamada ise şu görüşlere yer veriliyor: “4628 Sayılı Enerji Piyasası Kanunu Çerçevesinde 26.06.2003 tarihinde yürürlüğe giren "Elektrik Piyasasında Üretim Faaliyetinde Bulunmak üzere Su Kullanım Hakkı Anlaşması İmzalanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkındaki Yönetmelik" ile yerli kaynakların etkin kullanımı konusunda özel sektöre imkan verilmiştir. Devlet özel sektörün yetersiz kaldığı baraj ve HES projelerinde devreye girmektedir. Böylece boşa akan su kaynaklarımız değerlendirilmiş ve enerjide dışa bağımlılık azalmış olacaktır.

Bazı gelişmiş ülkelerde hidroelektrik potansiyelin €-90'ı değerlendirilirken ülkemizde potansiyelin ancak 5'i değerlendirilmiştir.

Rize İlimizde 4628 Sayılı Enerji Piyasası Kanunu kapsamında 43 adet HES projesine müracaat olmuştur. Bu projelerin 11 tanesi DSİ, 4 tanesi EİE, ve 28 tanesi ise TÜZEL kişiler tarafından geliştirilmiştir. Projelerin 32^adeti fizibilite, 15 adeti su kullanım anlaşması yapılmış ve 8 adeti ise yapım aşamasındadır. Bu projeler tamamlandığında yılda 845,67 MW kurulu gücünde toplam 3443,95 GWh enerji üretilecektir.

DSİ Genel Müdürlüğü akarsu havzalarındaki mevcut, inşa halinde ve mutasavver projeler kapsamında; içme-kullanma ve endüstri suyu temini, sulama, taşkın koruma ve enerji maksatları ve bunların dışında olabilecek suların miktar ve zamanlamasını belirleyecek olan işletme planlarını yapar ve şirketlere bildirir. Şirketler bu planlara uymakla yükümlüdürler.

Çevresel Etki Değerlendirme Yönetmeliği gereğince her bir hidroelektrik santral tesisi için Çevresel Etki Değerlendirme (ÇED) Raporu veya Proje Tanıtım Dosyası hazırlanır. Dere yataklarına bırakılacak olan suyun miktar ve zamanlaması ÇED veya Proje Tanıtım Dosyasında belirtilir.

ÇED Raporu veya Proje Tanıtım Dosyası gerektirmeyen projelerde ise DSİ Genel Müdürlüğünce uygun görülen miktardaki su, doğal hayatın idamesini sağlamak için dere yatağına bırakılır.

Nehir tipi santrallerin çevresel değerlendirmeleri Kurulu güçlerine göre, baraj lı tesislerin çevresel boyutu ise depolama hacmi ve göl alanlarına göre yapılmaktadır.”