Hitit-Oğuz kültürünü güneş-su kültürü olarak düşünmek gerekir. Çünkü suyu tarımda kullanmak, bereket demektir ki ana tanrıça bu bereketi veren olarak kutsanmıştır. Nehirleri de o vermiştir, nehirler tanrı adına akarlar. Toprağı suyla buluşturmak, yuğurmağ/Irmağ olur.
Türkçe’de eylemi tam anlatmak için MAK eki vardır; ma/mağ/mak eki Ma/Uma tanrısının adıdır. Anadolu’ya Ur-Uma Uruma/Rum diyarı denilmesi bu toprakların bereketini veren UMA bereket tanrısı ile olan adlandırma kültüründendir.
Suyu tarımda ilk kullanan Uygur/Uygar topraklarında bulunan Karız su kanalları bu nedenle fonetik yolculuğumuza konu olacaktır.
Karız sözcüğünün fonetik açılımında Kar-izi, hatta Kar-su, Kar-esi görebiliyoruz. Çünkü, Tanrı dağlarının suyunu kanal açarak Turfan’a (Tur-Pan ülkesine) taşıdılar. Karlı dağların adına Tanrı demelerinin nedeni de bu olmalıdır. Türklerin karlı dağları ve yaylaları mesken tutmaları aynı nedenledir.
Anadolu yüksek karlı dağlarla doludur; Tanrılar o dağlardan suyu ve bereketi insana sunar. Halikarnas Balıkçısı, Anadolu efsanelerinin dağlarla olan bağını, Kibele’nin İda/Dağ/Ada bağını çok güzel anlatır.
Karız sözcüğünden yola çıkarak fonetik geçişli harflerle bir yolculuk yapalım:
Karız, Kars, Kerc, Kers, Hers, Erz-urum, Erz-incan…
Kars; adını Ağrı dağının bereketli kar sularından almış görünüyor; Kar-su.
Hers; Artvin Yusufeli ilçesinin Kirazalan köyü (Khers).
“Kiraz” sözcüğünün kökeninde Kariz adını görebiliriz. Giresun adının kökenine de girmiş görünmektedir; Kiraz-oni.
Kers; İran Azerbaycan’ında bir şehir. Şiraz/ Cyroz /Kiraz adında benzer fonetik yakınlık hissedilmektedir.
Kers: Filistin’de İsrail işgali altındaki topraklarda bir yerleşim yeri.
Kerc: Kırım’da Azak denizine açılan boğazın adı. Kerc boğazına bakan dağın adı Mitridate/Bedri Dede dağıdır. Burada Büyük Bedri adına yaptırılmış olan çok büyük bir anıt vardır. Kerch yazarak internette yapılacak bir aramada bu anıtın fotoğrafıyla karşılaşılır.
Karız/Hars/Hers gırtlak sesiyle söylenildiğinde, baştaki H harfi düşme özelliğinde olduğundan, bunu ön-ek olarak “erz” şeklinde görebiliyoruz.
Erzurum; Herz-urum. “Erzurum dağları kar ile boran”. Kar suyu ile beslenen tarıma elverişli topraklar ordadır. Erzurum, buğday deposudur.
Burada, ur-um sözcüğünün açılımında Ur-Uma vardır. Anadolu’ya Urum diyarı adını veren merkez, Erzurum görünmektedir.
Burada yün örülür, iğrilir, uruba dikilir; hayvancılığıyla ünlü bu yerde becerikli FERİG/Frig kızlar vardır.
Erzincan: Herz-in-can; Herz-öni-can. Kuzeydeki dağlardan gelen kar suları buradan nehir olarak geçer. Bereketli topraklarındaki can’lar, eker-biçer ür-ettikleri ürünleri toplar.
Karız adından insan ismi de vardır: Haris, Harris, vb. Fonetik yolculuğumuz daha uzun süre devam edecek gibidir.
Ana sayfa |
Sık kullanılanlara ekle |
Üye Ol - Giriş Yap 
Künye 
İletişim 
