Hemşin için söyleyeceklerim bir hayli çoğaldı. Artık bunları okurlarımla paylaşmalıyım.
Huma-sin/ Hemşin’in antik adı ‘Amatuni’dir. Her iki adının anlamı da ‘Uma Güneşi’dir. A’tina (Pazar) ile ad olarak da çok yakındır.
Hem-sin; Huma-tin/sun. “Uma güneşi” veya “Güneşin anası” olarak anlam bulur.
Halk arasında, ‘Hep-şen’ olarak yapılan açıklaması vardır. Ancak, yakın yerleşim yerlerinde ve dağ adlarında görülen Güneş Kültü isimlendirmelerine baktığımızda Hemşin adında Homa-sin daha akla yakın durmaktadır.
Amatuni ile sesdeş yer adları: Medine (Arabistan), Medina (Musul), Metana (Tebriz) ve İtalya’da Etrüsk şehri Mutina.
Hemşinlilerin, köken olarak Horasani Türk boylarından oldukları bilinir. Bu konuda tarihçi Prof. Fahrettin Kırzıoğlu kaynak gösterilir. Hemşin’deki köy adları Kırzıoğlu’nu doğrulamaktadır.
Hubyar Köyü; Hubi-yar. Khubi-ar/Ar-habi. Arhave’nin simetrik adıdır.
Sadece Hubyar adı bile bu yörenin ne kadar eski bir Oğuz yeri olduğunu izah etmeye yeter. Tokat, Zile’nin Hubyar Dede Köyü ve Anadolu’da başkaca Hubyar köyleri vardır. Farsça Hubyar, yoldaş/güzel arkadaş anlamındadır. Buğ-ar açılımında, Tanrı buyruğunu yerine getiren, buyuran anlamı vardır. Muğar/Puğ-ar halinde ise suyun kaynağı, “pınar” anlamı vardır.
Badara tepesi:Oba-dora. Pa-zar ve Bedri/Be-dori ile sesdeştir. Antalya’nın altın kumsalı Patara ile de sesdeştir.
Sağeli Köyü; Zağ-eli, Sakha ili. Yerel ağızda Çayeli adıyla sesdeştir.
Tegloz tepesi: Dağ-los/ Laz dağı.
Birgina (Per-gina) tepesi: Per genetikli, Kafkas/İber soylu, demektir. Bu dağların antik adı Per-ia Toros dağlarıdır.
İsimer yaylası: Sü-mer yaylası.
Mizinosi tepesi: Maz-anasi. Moizi, Muzi yeri. Türkü söyleyen güzel kızların yeri.
Tatoz dağı ve gölü: Tat-oz, Dedeos. Mitri-datos adındaki gibi, Şaman ata/dedesi.
Hemşin’de tulum çalınır. Tulum, Çağatay, Kıpçak, Başkurt, Peçenek, Avar ve Kuman Türklerinin çalgısıdır.
Tulum çalınan bazı ülkeler: Kazakistan, İran (Şiraz bölgesi), Kırgızistan, Macaristan (Kumana bölgesi), Romanya (Transilvanya bölgesi), Rusya (Yakutistan), Başkurdistan, Polonya (her yıl tulum şenliği yapılır), Filistin (tulum çalıp oynamaya “nanay” denir), İrlanda, İskoçya. İskoçya’da tuluma “gayda” denir. Rize ve Trabzon’da, “vur bi gayda” demek, “bir horon havası çal da oynayalım” demektir.
Hopa Hemşin’in Nokta Hala destanı Kırım’a çalışmaya gidip de dönmeyen gurbetçiye ağıttır. Destana adını veren hala Nokta, Kibele’nin adını taşımaktadır.
Hemşin ve çevresi, köy, mahalle ve tepe adlarına bakıldığında, ünlü Haydar yaylasına ve Kaçkar dağına olan yakınlığı da dikkate alındığında, Anadolu’nun en eski yerleşim yerlerinden biri görünmektedir.
Hemşin’de, belirgin antik sözcükleri yan yana getirdiğimizde, Opadore Mitridate ile ve Anadolu Alevi Bektaşi kültürünün önemli ismi HUBYAR Dede’ye ulaşıyoruz. Burada bir kere daha Hubyar Dede ile Bedri Dede’nin aynı kişilik olduğunu görüyoruz.
Badara; Ba-dora; Oba-dor; Hubu-dor; Opatore; Dor/Tur/Türk Abeyi.
Hubyar; Hubu-dor! (Dor-Yar geçişlidir.)
Tatoz; Datos; Mitri-datos!
Ve büyük yaylamız Haydar; Hay-dor!
Selam olsun memleketimin her yerini aynı sevenlere!
Ana sayfa |
Sık kullanılanlara ekle |
Üye Ol - Giriş Yap 
Künye 
İletişim 
(Gönder Mete Bozkurt, Kasım 13, 2008, 8:27 PM)